NOWE RUCHY SEPARATYSTYCZNE I OD¦RODKOWE
psp gryTe same elementy, które oddzia³ywa³y na fermenty w ca³ym imperium, a mianowicie ewolucja stosunków ekonomicznych, oddzia³ywanie pr±dów europejskich, d±¿no¶æ do modernizacji, europeizacji, wywiera³y z kolei swój wp³yw7, acz w sprzecznym nieco z tamtymi tendencjami aspekcie, na powstawanie ruchów od¶rodkowych i separatystycznych w dalszych, odleg³ych od stolicy czê¶ciach imperium. Wytwarzanie siê rejonów o w³asnym rynku wewnêtrznym sprzyja³o zwiêkszaniu siê tendencji od¶rodkowych w rozmaitych jego czê¶ciach. Na terenie Albanii samodzieln± pozycjê uzyska³ wspomniany wy¿ej pasza Janiny Ali z Tepedelenu, ale rewolta jego, st³umiona ostatecznie dopiero przez armiê Hursida Paszy w r. 1822, nie opiera³a siê na miejscowych narodowych elementach, nie uwzglêdnia³a ich interesów, aczkolwiek obficie korzysta³a z separatystycznych lokalnych ambicji, a przez podsycanie antagonizmu do w³adzy centralnej sprzyja³a wzrostowi uczuæ narodowych. Podobnie by³o w Egipcie, gdzie wybi³ siê jeden z dowódców janczarskich, Muhammad Ali, pochodz±cy z Kavali w Macedonii, który zrêcznie wygrywaj±c antagonizmy pomiêdzy Mamelukami a paszami mianowanymi przez suhana zosta³ w 1805 r. gubernatorem Egiptu. Potem wyci±³ w pieñ Mame³uków, wyprawi³ siê przeciw zbuntowanym wahhabitom i zaj±³ opanowany poprzednio przez nich Hid¿az ze ¶wiêtymi miastami Mekk± i Medyn±, a nastêpnie przy³±czy³ do Egiptu Sudan. Tak wzmocniwszy sw± pozycjê, sta³ siê w³adc± prawie samodzielnym, utrzymuj±cym bezpo¶rednie stosunki z pañstwami europejskimi, mog±cym my¶leæ o rozgrywce nawet z su³tanem. Muhammad Ali dokona³ ca³ego szeregu donios³ych reform w zakresie usprawnienia administracji, wojskowo¶ci, podniesienia gospodarki i o¶wiaty, które sta³y siê przyk³adem dla pewnych poczynañ reformatorskich Turcji.
Artyku³ powsta³ przy wspó³pracy z serwisem: Czytnik kodów kreskowych

